15.000’den fazla Avrupa Oteli Haklarını Arıyor. Şimdi Sıra Türkiye’deki Otellerde.

Avrupa Adalet Divanı (AAD), 19 Eylül 2024 tarihli kararıyla, Booking.com tarafından kullanılan fiyat paritesi hükümlerinin Avrupa rekabet hukuku kurallarına aykırı olduğunu tespit etti. Nitekim bu parite maddeleri Booking.com ile akdedilen sözleşmelerin tarafı olan otelleri rekabet hukuku bakımından piyasada dezavantajlı konuma getirdi ve Booking.com ile diğer çevrimiçi seyahat acenteleri (OTA) arasındaki fiyat rekabetini engelleyerek otellerin doğrudan satış kanallarını kısıtladı. Booking.com, rekabete aykırı parite maddelerini kullanarak, Türkiye dahil olmak üzere Avrupa'daki tüm otel ortaklarına ciddi boyutta maddi zarar verdi.

Avrupa ve Türk rekabet hukukunun genel ilkelerine göre; oteller, Booking.com'dan uğradıkları maddi zararlar için tazminat talep etme hakkına sahiptir. İlk öngörülere göre, oteller 2004 yılından bu yana Booking.com'a ödediği toplam komisyonların %30'unu veya daha fazlasını zarar tarihinden bu yana işleyen faiz tutarı ile birlikte geri alabilecektir.

Booking.com’un rekabet ihlallerinden etkilenen Türkiye’de faaliyet gösteren oteller de Booking.com’a karşı toplu davaya katılmaya davet edilmektedir. Bu davaya katılım ücretsizdir ve hiçbir otel nezdinde herhangi bir maliyet riski bulunmamaktadır.

Toplu dava, on yıldan fazla bir süredir Avrupa Adalet Divanı'nda, ulusal mahkemelerde ve ulusal rekabet kurumlarında otellerin çıkarlarını başarıyla temsil eden oldukça deneyimli hukuk ve ekonomi uzmanları tarafından yürütülecektir.

Booking.com, 2004 yılında Avrupa genelinde ve Türkiye'de parite hükümlerini uygulamaya koydu. Parite hükümleri aracılığıyla otellerin herhangi bir şekilde Booking.com platformunda sundukları fiyatlardan daha düşük fiyatlar veya daha iyi koşullar sunmasını yasakladı.

15 Ocak 2017 tarihinde Türk Rekabet Kurulu, Booking.com’un Türk otelleriyle yaptığı sözleşmelere parite hükümleri dahil etmesinin Türk rekabet hukukunun ihlalini oluşturduğunu tespit eden bir karar verdi. Türk Rekabet Kurulu’na göre, fiyat paritesi hükümleri çevrimiçi platformlar arasındaki rekabeti kısıtladı, daha küçük çevrimiçi seyahat acentelerinin (OTA’ların) pazara girişini ve büyümesini engelledi, otellerin fiyatlandırma esnekliğini sınırladı ve nihayetinde piyasa genelinde fiyat katılığı yarattı.

19 Eylül 2024 tarihli kararıyla Avrupa Adalet Divanı (AAD), parite hükümlerinin “yan kısıtlamalar teşkil etmediğine” ve bu nedenle Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma’nın 101(1). maddesindeki rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar yasağı kapsamına girdiğine karar verdi. Ayrıca AAD, ilgili pazar tanımının dar olması ve yalnızca çevrimiçi seyahat acentelerini (otellerin doğrudan satışları ve meta arama motorları hariç tutulmak üzere) kapsaması gerektiğini de teyit etti. Bu tespitler, aynı rekabet karşıtı davranıştan etkilenmiş olmaları nedeniyle Türkiye’deki oteller bakımından da önem arz etmektedir.

2020 yılından bu yana, Almanya'da yaklaşık 2000 otel Booking.com'a karşı dava açtı ve rekabet hukukuna aykırı parite hükümlerinin kullanılması nedeniyle tazminat talep etti. Berlin Eyalet Mahkemesi 16 Aralık 2025 tarihli kararıyla otellerin haklı olduğuna hükmetti.

Buna paralel olarak, Avrupa Otelciler Birliği'nin (HOTREC) girişimi ile Avrupa'nın dört bir yanından 15.000'den fazla otel bir araya gelerek Booking.com'a karşı ortak bir dava açtı.

HOTREC ve Avrupa'daki ulusal otelciler dernekleri tarafından desteklenen bu girişim kapsamında, Türkiye’deki oteller, fiyat parite hükümlerinin uygulanması sonucu uğradıkları zararlar için Booking.com’dan tazminat talep etme imkânına sahiptir.

Türk otellerinin dava sürecini Hollanda’da yürütecek olan ekip; avukatlar, rekabet ekonomistleri, danışmanlar ve hizmet sağlayıcılardan oluşmakta olup, Berlin Bölge Mahkemesi’nde Booking.com’a karşı başarıyla sonuçlandırılan davayı yürüten ekiptir.

Avrupa ve Türk rekabet hukukunun genel ilkelerine göre, rekabet kurallarına aykırı davranışlar tazminat taleplerine yol açabilmektedir.

Booking.com tarafından kullanılan parite hükümleri de otellerin aleyhine olacak şekilde rekabeti kısıtlama etkisine sahiptir. Nitekim ilgili parite maddeleri OTA'lar arasındaki fiyat rekabetini ortadan kaldırarak Booking.com’un komisyon rakamlarını yapay olarak şişirmiştir. İkinci olarak, parite maddeleri dolayısıyla çok daha uygun fiyatlı olan otellerin doğrudan dağıtım kanalları kısıtlanmıştır. Ayrıca, parite hükümleri yeni OTA'ların pazara girişini engellemiş ve daha küçük OTA'ları pazarın dışına çıkmaya zorlamış, dolayısıyla OTA pazarında sürekli bir oligopolleşmeye neden olmuştur. Tüm bunlar Alman Federal Kartel Ofisi (“FCO”) tarafından Booking.com'a karşı açılan davada ayrıntılı olarak incelenmiş ve Alman Federal Yüksek Mahkemesi tarafından kabul edilmiştir.

Bu nedenle, otellerin Booking.com tarafından rekabete aykırı parite hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan zararları çok boyutludur. Bir ön değerlendirme, otellerin 2004 yılından bu yana Booking.com'a ödedikleri toplam komisyonların %30'unu veya daha fazlasını faizleriyle birlikte geri alabileceklerini göstermektedir.

Bu toplu dava, fiyat eşitliği hükümlerinin kullanımıyla ilgili tazminat taleplerini ve katılımcı otellerin bu durumdan dolayı uğramış olabilecek zararlarını kapsamaktadır; bu durum, otellerin Booking.com ile mevcut veya gelecekteki ticari ilişkilerinden bağımsızdır.

Toplu davaya katılım, otellerin Booking.com platformunu kullanma şeklini değiştirmelerini veya mevcut ticari anlaşmalarında değişiklik yapmalarını gerektirmez. Birçok Avrupa Birliği ülkesinden 15.000'den fazla otelin katıldığı geniş kapsamlı Avrupa çapındaki girişimin deneyimlerine dayanarak, katılımcı oteller, kendileri adına tazminat talepleri sunulmuş olsun ya da olmasın, olağan iş seyrinde platformu kullanmaya devam etmişlerdir.

Booking.com’un, özellikle Türkiye’nin tatil bölgelerinde büyük toptan tur operatörlerine karşı değerli bir denge unsuru oluşturmadaki kilit rolü yadsınamaz. Bu dava, söz konusu rolü zayıflatmayı amaçlamamaktadır. Aksine, fiyat eşitliği hükümlerinin geçmişte uygulanmasından kaynaklandığı iddia edilen zararın tazminini talep ederken, otellerin devam eden ticari ilişkilerini sürdürmelerine ve işlerine en uygun dağıtım kanallarını seçmelerine olanak sağlamayı amaçlamaktadır.

Tazminat davaları, otellerin mukimi olduğu ülkenin ulusal mahkemelerinde açılabileceği gibi, davalı Booking.com BV'nin merkezi olan Hollanda’da da açılabilir. Mevcut durumda, aşağıda sayılan sebeplerden ötürü Hollanda mahkemelerinde Booking.com aleyhine dava açmak avantajlı görünmektedir:

• Booking.com B.V.’ye karşı merkezi Hollanda’da dava açılırsa uluslararası yargı yetkisiyle ilgili hiçbir tartışmaya mahal verilmemiş olacaktır.
• Amsterdam Bölge Mahkemesi, toplu rekabet davaları konusunda Avrupa'nın en deneyimli mahkemelerinden biridir. Bu konulara aşina olan mahkeme, hâlihazırda Alman otelleri ve Booking.com arasında devam eden tazminat davalarını yetkin ve sorunsuz bir şekilde yürütmektedir. Mahkemenin diğer tazminat davalarını da benzer şekilde ele alması beklenmektedir.
• Hollanda medeni usul hukuku temel olarak davacılar lehine hükümler öngörmektedir.

Otelcilik sektörünün temsilcileri Vakfın danışma kurulunda yer aldığı için kaydolan otellerin çıkarları üst düzeyde korunacaktır. Vakıf, deneyimli ve finansal açıdan güçlü dava finansörleri tarafından desteklenmektedir.

Hak taleplerinin Vakfa devredilmesi sayesinde, rekabete aykırılıktan etkilenen oteller Booking.com aleyhindeki davada doğrudan taraf olmayacağı için herhangi bir masraf veya riski üstlenmek zorunda kalmayacaklardır. Aksine Vakıf, devredilen tüm hak taleplerini kendi adına ve kendi riski altında ileri sürecektir.

Bunun yanında Vakıf, olası bir davadan önce Booking.com ile adil bir uzlaşma sağlamak için müzakereler yürütecektir. Tüm Avrupa yargı bölgelerindeki otelleri kapsayan kolektif yaklaşım sayesinde, Vakıf bu müzakerelerde güçlü bir konuma sahip olacaktır.